top of page

Veiligheidscoördinatie bij bouwen en verbouwen: wie is verantwoordelijk?

27 okt
4 minuten om te lezen

Veilig bouwen begint vóór de eerste werkdag

Bij een bouw- of renovatieproject komen vaak verschillende partijen samen. Denk aan een aannemer voor de ruwbouw, een elektricien, een loodgieter, een dakwerker en een installateur van technische systemen.


Iedere aannemer heeft zijn eigen taken en risico's. Maar wanneer verschillende partijen op dezelfde bouwplaats werken, kunnen hun werkzaamheden elkaar beïnvloeden. Een opening in een vloer, werken op hoogte of het gelijktijdig uitvoeren van verschillende taken kan bijvoorbeeld bijkomende risico's veroorzaken.


Daarom bestaat er veiligheidscoördinatie. Die helpt om de risico's van de verschillende werkzaamheden op elkaar af te stemmen en de veiligheid op de werf te bevorderen.


Voor bouwheren is het belangrijk om te weten wanneer deze coördinatie verplicht is en welke rol zij zelf spelen.


Wanneer is een veiligheidscoördinator verplicht?

In België moet in principe een veiligheidscoördinator worden aangesteld op tijdelijke of mobiele bouwplaatsen waar twee of meer aannemers tegelijk of na elkaar werkzaamheden uitvoeren of zullen uitvoeren.


Dat geldt zowel bij nieuwbouw als bij renovatiewerken. Het is dus niet noodzakelijk dat de aannemers gelijktijdig aanwezig zijn.


Ook bepaalde zelfstandigen en nutsbedrijven die werkzaamheden uitvoeren, kunnen voor deze regeling als aannemer worden beschouwd. Een bouwheer mag er bijgevolg niet zomaar van uitgaan dat veiligheidscoördinatie overbodig is omdat de werken op verschillende momenten plaatsvinden.


Wanneer slechts één aannemer het volledige project uitvoert zonder andere aannemers of onderaannemers die op de bouwplaats werkzaamheden uitvoeren, kan de verplichting anders liggen. Ook de aard en omvang van de werf spelen een rol bij de toepasselijke regeling.


Voor kleinere bouwplaatsen bestaan onder bepaalde voorwaarden specifieke mogelijkheden voor de uitvoering van de coördinatietaken.


De precieze verplichtingen zijn vastgelegd in de Belgische regelgeving over tijdelijke of mobiele bouwplaatsen. Raadpleeg hiervoor de FOD Werkgelegenheid en de informatie op Belgium.be.

Arbeid en Sociaal Overleg+1


De rol van de veiligheidscoördinator tijdens het ontwerp

Veiligheidscoördinatie begint bij voorkeur al voordat de eigenlijke werken starten.


Tijdens de ontwerpfase worden de plannen en geplande werkzaamheden bekeken vanuit het oogpunt van veiligheid en gezondheid. Daarbij wordt onderzocht welke risico's kunnen ontstaan en hoe die zoveel mogelijk kunnen worden voorkomen of beperkt.


Het gaat bijvoorbeeld om:

- Risico's bij werkzaamheden op hoogte.

- Toegang tot de bouwplaats en veilige doorgangen.

- Mogelijke conflicten tussen verschillende werkzaamheden.

- Werken aan daken, gevels of andere moeilijk bereikbare onderdelen.

- De veilige organisatie van de werf en de opslag van materialen.

Waar nodig worden de relevante veiligheidsmaatregelen vastgelegd in het veiligheids- en gezondheidsplan. Dat plan helpt de betrokken partijen om de risico's te begrijpen en passende maatregelen te nemen.


Door veiligheid al tijdens het ontwerp te bespreken, kunnen bepaalde problemen worden voorkomen voordat ze op de werf ontstaan.

Wat gebeurt er tijdens de uitvoering?

Tijdens de uitvoering moeten de werkzaamheden op een veilige manier worden georganiseerd. De veiligheidscoördinator-uitvoering volgt de veiligheidsaspecten van de werf op en stemt relevante informatie af tussen de betrokken partijen.


Dat kan onder meer betekenen dat risico's opnieuw worden beoordeeld wanneer de planning verandert of wanneer verschillende aannemers werkzaamheden uitvoeren die elkaar beïnvloeden.


Een goede coördinatie vraagt daarom om duidelijke afspraken, actuele informatie en samenwerking tussen bouwheer, architect en aannemers.


Belangrijk is wel dat de veiligheidscoördinator niet alle verantwoordelijkheid voor veiligheid van de andere betrokkenen overneemt. Iedere aannemer blijft verantwoordelijk voor de veiligheid van de eigen werkzaamheden en werknemers. Ook de bouwheer, de ontwerpers en andere betrokken partijen hebben hun eigen wettelijke verplichtingen.


Veiligheidscoördinatie is dus geen vervanging voor veilig werken, maar een manier om de risico's tussen verschillende partijen beter te beheersen.

Wat is een postinterventiedossier?

Een belangrijk onderdeel van veiligheidscoördinatie is het postinterventiedossier, vaak afgekort tot PID.


Dit dossier bevat relevante informatie over het gebouw en de uitgevoerde werken die nuttig kan zijn bij latere onderhouds-, renovatie- of verbouwingswerken.


Afhankelijk van het project kan het onder meer informatie bevatten over:

- Uitgevoerde werken en gebruikte materialen.

- Bouwplannen en technische gegevens.

- De ligging van bepaalde leidingen of installaties.

- Relevante informatie over moeilijk bereikbare onderdelen.

- Gegevens die toekomstige aannemers helpen om werkzaamheden veilig voor te bereiden.

Het dossier wordt tijdens de werkzaamheden aangevuld met de informatie die daarvoor relevant is.


Een goed bijgehouden postinterventiedossier kan later veel zoekwerk besparen. Wie bijvoorbeeld jaren na de oorspronkelijke bouw een dakrenovatie plant, kan met correcte technische informatie de voorbereiding eenvoudiger maken.


Het PID mag niet worden verward met een volledig technisch archief van ieder gebouw. De inhoud moet aansluiten bij de wettelijke vereisten en de aard van de uitgevoerde werken.

Veelgemaakte fouten door bouwheren

Een eerste veelgemaakte fout is om veiligheidscoördinatie pas te bespreken wanneer de aannemers al beginnen. Op dat moment zijn sommige ontwerpkeuzes en planningsbeslissingen al vastgelegd.


Een tweede fout is ervan uitgaan dat de architect automatisch alle coördinatietaken op zich neemt. De aanstelling en taakverdeling moeten duidelijk worden afgesproken en beantwoorden aan de toepasselijke wettelijke regels.


Ook onvolledige documentatie kan problemen veroorzaken. Wanneer plannen, technische gegevens en informatie over wijzigingen niet worden bijgehouden, wordt het moeilijker om een volledig postinterventiedossier samen te stellen.


Tot slot wordt veiligheid soms gezien als een bijkomende administratieve kost. In werkelijkheid helpt een goede organisatie om risico's te beperken, werkzaamheden beter op elkaar af te stemmen en onnodige onderbrekingen te voorkomen.

Hoe helpt X-ECO PLUS jouw bouwproject?

X-ECO PLUS ondersteunt bouwheren bij de veiligheidscoördinatie, van de voorbereiding tot de opvolging tijdens de uitvoering en de documentatie achteraf.


Voor particulieren betekent dit meer duidelijkheid over de organisatie van de werf. Voor architecten en aannemers kan een goede coördinatie bijdragen aan een efficiënte samenwerking tussen de verschillende betrokken partijen.


Plan je een nieuwbouw- of renovatieproject? Neem tijdig contact op met X-ECO PLUS om te bespreken welke veiligheidscoördinatie jouw werf nodig heeft en vraag een vrijblijvende offerte aan via de website van X-ECO PLUS.


De concrete verplichtingen hangen af van de kenmerken van de bouwplaats en de toepasselijke Belgische regelgeving. Laat de situatie van jouw project vooraf beoordelen.

bottom of page